By Gần đây, một hình thức gian lận mới đã xuất hiện trên các sàn thương mại điện tử là người mua lợi dụng các khả năng của AI để tạo ra hình ảnh sản phẩm bị hư hỏng nhằm yêu cầu hoàn tiền mà không cần trả lại hàng hóa.
Cách thức hoạt động của chiêu trò dùng ảnh AI giả mạo
Hình thức gian lận này bắt nguồn và phát triển mạnh tại Trung Quốc, nơi các trang thương mại điện tử lớn như Taobao hay JD.com có chính sách “hoàn tiền không cần trả hàng” để bảo vệ người tiêu dùng. Kẻ gian đã lợi dụng kẽ hở này bằng cách dùng các công cụ AI để biến một bức ảnh sản phẩm bình thường thành ảnh có lỗi. Ví dụ, một chiếc điện thoại nguyên vẹn có thể bị AI chỉnh sửa để trông như bị vỡ màn hình một cách rất tự nhiên.
Thay vì phải làm hỏng sản phẩm thật, người dùng chỉ cần nhập yêu cầu như: “Hãy làm cho điện thoại bị vỡ màn hình”. Những hình ảnh này đôi khi chân thực đến mức mắt thường khó lòng nhận ra, khiến các bộ phận kiểm duyệt của sàn thương mại điện tử dễ dàng bị đánh lừa.
Khó khăn đối với người bán và các sàn thương mại điện tử
Tại Việt Nam, tình trạng này bắt đầu nhận được nhiều sự quan tâm và cảnh báo từ cộng đồng người bán hàng trực tuyến. Nhiều chủ shop trên các nền tảng như Shopee hay Lazada chia sẻ rằng họ gặp khó khăn khi đối soát các yêu cầu hoàn tiền. Việc người mua cung cấp hình ảnh sản phẩm lỗi (do AI tạo ra) khiến người bán rơi vào tình thế bất lợi vì rất khó để chứng minh rằng sản phẩm lúc gửi đi vẫn hoàn toàn bình thường.
Vấn đề này không chỉ gây thiệt hại về tài chính cho các cá nhân kinh doanh mà còn tạo áp lực lên hệ thống quản lý của các sàn thương mại điện tử. Theo các chuyên gia pháp lý, việc sử dụng công nghệ để tạo thông tin giả nhằm trục lợi là hành vi vi phạm đạo đức kinh doanh và có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật về tội lừa đảo. Điều này đòi hỏi các nền tảng phải sớm có những biện pháp kỹ thuật để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người bán hàng chân chính.
Các biện pháp phòng tránh và bảo vệ người bán
Để tự bảo vệ mình trước những rủi ro từ công nghệ AI, người bán hàng nên xây dựng quy trình làm việc chặt chẽ hơn. Một trong những cách hiệu quả nhất hiện nay là thực hiện ghi hình toàn bộ quá trình đóng gói sản phẩm, đảm bảo quay rõ nhãn dán vận đơn và tình trạng thực tế của món hàng trước khi giao cho đơn vị vận chuyển. Đây sẽ là bằng chứng thuyết phục nhất nếu có tranh chấp xảy ra sau đó.
Ngoài ra, người bán có thể tìm hiểu và sử dụng các công cụ hỗ trợ nhận diện hình ảnh được tạo bởi AI. Mặc dù công nghệ AI rất tinh vi, nhưng đôi khi các bức ảnh giả mạo vẫn để lại những dấu hiệu bất thường về ánh sáng hoặc các chi tiết nhỏ ở phần nền. Việc nâng cao cảnh giác và yêu cầu khách hàng cung cấp video mở hộp cũng là một giải pháp cần thiết để hạn chế tối đa các trường hợp gian lận.
Hành vi dùng AI tạo ảnh sản phẩm lỗi để đòi hoàn tiền là một thách thức mới đối với ngành thương mại điện tử. Tuy nhiên, nếu người bán chủ động trong việc lưu trữ bằng chứng và các sàn thương mại cập nhật thêm các biện pháp kiểm soát kỹ thuật, chúng ta hoàn toàn có thể hạn chế được vấn đề này. Việc duy trì một môi trường mua bán trung thực không chỉ dựa vào công nghệ mà còn cần sự phối hợp và ý thức trách nhiệm của cả người mua lẫn người bán.
Comments