Đánh giá chi tiết iOS 26: Bản cập nhật đáng nâng cấp dành cho iPhone?

iOS 26 được xem là một trong những bản cập nhật lớn, nhiều tính năng và được kỳ vọng nhiều nhất trên iPhone trong vài năm trở lại đây. Sau khoảng 3 tuần trải nghiệm trên chiếc iPhone 17, mình đánh giá iOS 26 khá cao về giao diện mới và các tính năng đi kèm. Song, một số vấn đề và lỗi vặt gặp phải trên phiên bản này đã khiến cho trải nghiệm của mình chưa được trọn vẹn.

Tính năng mình thích nhất: Kiểu đồng hồ mới

Năm nay, Apple mang đến rất nhiều nâng cấp, từ giao diện lẫn tính năng bên trong. Nhiều người sẽ thích hiệu ứng Liquid Glass mới, giao diện Camera hay phần cài đặt pin được thiết kế lại. Còn cá nhân mình lại đánh giá cao nhất một tính năng rất nhỏ liên quan đến màn hình khóa, đó là kiểu đồng hồ mới.

Trước đây, biểu tượng giờ trên iOS thường bị đặt cố định ở một vị trí: phía bên trên và dài khoảng một phần sáu chiều dài của màn hình khóa. Đây là cách thiết kế hợp lý, nhưng làm giảm đi sự sáng tạo của người dùng khi đặt chung cùng hình nền. 

Tuy nhiên, trên iOS 26, Apple đã thay đổi. Ở kiểu đồng hồ mặc định, người dùng giờ đây có thể thay đổi chiều dài của biểu tượng, có thể lên tối đa tới một nửa chiều dài máy. Kiểu đồng hồ này cũng được áp dụng Liquid Glass với hiệu ứng kính mờ, phủ lên trên hình nền điện thoại.

Cá nhân mình đánh giá cao điều này vì nó giúp mình dễ dàng “phối” với hình nền hơn. Chẳng hạn, mình có thể cài đặt một hình nền dạng minh họa (illustration), với nửa dưới là các chi tiết hoạt hình như chú gấu, ngôi nhà hay cây cối. Nửa trên khi này sẽ là toàn bộ biểu tượng đồng hồ và ngày giờ, giúp tổng thể hình nền trở nên đồng bộ, nhất quán hơn.

Ngoài ra, việc có thể kéo giãn biểu tượng đồng hồ cũng cho phép mình theo dõi thời gian một cách dễ dàng hơn, đặc biệt khi thiết bị đang đặt trong trạng thái Always-on Display.

Một yếu tố khác mình cũng đánh giá rất cao về màn hình khóa trên iOS 26 là việc Apple đã tích hợp tính năng hiển thị âm lịch vào màn hình khóa. Rõ ràng, đây là thay đổi rất tích cực, đặc biệt đối với những quốc gia tại châu Á như Việt Nam. Tuy nhiên, có một điểm trừ nhỏ là mình không thể hiện lịch âm đồng bộ với ngôn ngữ tiếng Anh, thay vào đó là tiếng Việt.

Giao diện Liquid Glass

Nếu để nói đến nâng cấp lớn nhất trên iOS 26, đó chắc chắn phải là giao diện Liquid Glass. Có thể xem đây là sự thay đổi lớn nhất về giao diện trên những chiếc iPhone, kể từ khi iOS 7 loại bỏ hoàn toàn phong cách thiết kế mô phỏng (skeuomorphism) vào năm 2013. Liquid Glass là ngôn ngữ thiết kế mới mẻ, mang lại cảm giác lạ, vui và thú vị hơn cho hệ điều hành.

Về cơ bản, Liquid Glass được áp dụng trên toàn hệ thống iOS 26, “len lỏi” vào từng ngóc ngách nhỏ nhất mà người dùng có thể tương tác, từ thanh dock, các nút gạt bật/tắt trong Cài đặt, cho đến toàn bộ giao diện Control Center và các ứng dụng mặc định. Ngôn ngữ thiết kế này mô phỏng một lớp kính trong mờ, cho phép nhìn xuyên thấu xuống nội dung nền bên dưới, tạo ra một chiều sâu độc đáo.

Nhưng điểm khiến mình thật sự ấn tượng không chỉ dừng lại ở sự trong suốt. Điểm tạo nên ấn tượng của Liquid Glass nằm ở hiệu ứng động và cách nó phản ứng với chuyển động của người dùng. Khi mình nghiêng máy hay thực hiện các thao tác vuốt, những “tấm kính” này cũng di chuyển một cách đầy tự nhiên, tạo ra hiệu ứng bóp méo, khúc xạ nhẹ nhàng cho phần nội dung phía sau. Cảm giác nó mang lại rất thật, giống như bạn đang nhìn qua một khối chất lỏng trong veo vậy. 

Hiệu ứng kính lỏng trên một số ứng dụng iOS 26

Những phiên bản beta đầu tiên của iOS 26 từng bị phàn nàn khá nhiều khi hiệu ứng này được làm quá trong, đôi lúc gây rối mắt và làm chữ viết trở nên khó đọc. Song, Apple đã tinh chỉnh lại, giảm bớt độ trong ở phiên bản chính thức để đảm bảo tính dễ đọc và sự hài hòa chung. Cách tiếp cận an toàn hơn ở bản phát hành cuối cùng là một quyết định đúng đắn, phù hợp với số đông người dùng.

Sau cùng, chính sự đồng bộ của Liquid Glass trên toàn hệ thống đã tạo nên một iOS 26 gắn kết và liền mạch. Nó không chỉ là một hiệu ứng “màu mè”, mà đã trở thành một ngôn ngữ thiết kế thực thụ, định hình nên trải nghiệm của những chiếc iPhone.

Giao diện camera 

Giao diện camera là một trong số những tính năng mà Apple thay đổi trên iOS 26. Về cơ bản, Táo khuyết đã làm tối giản giao diện lại và áp dụng thêm nhiều hiệu ứng Liquid Glass nhằm giúp trải nghiệm được đồng bộ hơn. Tuy nhiên, mình không đánh giá cao điều này.

Đầu tiên, phần chuyển đổi chế độ camera được làm tối giản hóa gần như hoàn toàn khi chỉ có hai nút Ảnh và Video. Khi mới bắt đầu sử dụng, mình có gặp rắc rối khi tưởng rằng các chế độ khác như chụp chân dung hay Slo-mo bị ẩn đi. Mình phải vuốt vài lần sang trái, sang phải thì mới tìm thấy chế độ mong muốn. Trong khi đó, trên các phiên bản iOS 18, việc này rất đơn giản khi các tính năng đã được hiển thị đầy đủ trên màn hình.

Chưa kể, thanh chuyển đổi này đã bị đẩy xuống phía dưới cùng của giao diện camera. Khi muốn thay đổi chế độ trên những chiếc iPhone lớn như iPhone 17 Pro Max, mình phải kéo tay xuống rất thấp để điều chỉnh, thao tác này khiến tay rất nhanh bị mỏi. 

Trên các phiên bản iOS trước đây, mình chỉ cần vuốt lên trên để mở các cài đặt khác như tỷ lệ khung hình hay phong cách nhiếp ảnh. Tuy nhiên, khi lên iOS 26, thao tác này đã không còn và phải kích hoạt qua một công tắc nằm trên cùng của giao diện camera. Khi chụp ảnh với iPhone 17 Pro Max bằng một tay, việc thao tác và bấm chuẩn xác nút bấm này rất khó và mỏi tay.

Apple có thể đang muốn tối giản hóa giao diện camera và muốn áp dụng thêm nhiều hiệu ứng kính lỏng mới cho iOS 26. Tuy nhiên, thứ mình cần là sự thực dụng. Mình muốn các nút được trình bày đầy đủ ở ngay giao diện chụp ảnh để có thể thao tác ngay lập tức, thay vì bị ẩn đi và phải thông qua rất nhiều bước phức tạp.

Tối ưu pin cho các đời iPhone cũ

Một trong những yếu tố mà người dùng iPhone cũ quan tâm khi nâng cấp lên iOS 26, đó là thời lượng pin. Mình đã thử nghiệm cập nhật phiên bản này trên một vài mẫu iPhone đời cũ như iPhone 12 Pro Max hay iPhone 14, và kết quả là chúng đều cho ra thời lượng sử dụng rất tốt.

Lấy ví dụ, iPhone 12 Pro Max mặc dù đã chai tới 26% pin (chỉ còn 74% tuổi thọ pin), vẫn đạt tới gần 8 giờ sử dụng liên tục. Điều này cho thấy khả năng tối ưu của Apple là khá ấn tượng.

Không chỉ riêng iPhone 12 Pro Max, các thiết bị khác cũng cho thấy sự cải thiện đáng kể. Chiếc iPhone 13 Pro Max với dung lượng pin còn khá tốt ở mức 98% dễ dàng đạt gần 9 tiếng onscreen. Ngay cả chiếc iPhone 14 bản tiêu chuẩn (pin 96%) cũng ghi nhận 8 tiếng 2 phút và đáng chú ý là vẫn còn tới 27% pin khi kết thúc bài test. Để có một hệ quy chiếu, chiếc iPhone 16 Pro Max mới nhất trong cùng bài kiểm tra đạt 10 tiếng 2 phút.

Lỗi vặt

Tất nhiên, không có phiên bản phần mềm nào là hoàn hảo. Trong khoảng 3 tuần trải nghiệm iOS 26, mình có gặp khá nhiều vấn đề về phần mềm trên phiên bản phần mềm mới này.

Đầu tiên, iOS 26 vẫn gặp lỗi bàn phím. Trên chiếc iPhone 17 của mình, mặc dù đã tắt các tính năng như tự động sửa, tiên đoán hay bàn phím song ngữ, máy vẫn gặp lỗi chậm, đơ khi gõ bàn phím. Đặc biệt, khi sử dụng ứng dụng Telegram, nhiều khi bàn phím của máy bị độ trễ rất lớn, mình phải chờ khoảng 3 – 4 giây sau khi nhập liệu thì tin nhắn mới nảy trên màn hình.

Rõ ràng, đây là điểm trừ lớn trên iOS 26, nhất là khi mình đang sử dụng một chiếc iPhone đời mới nhất. Đáng nói, lỗi bàn phím đã xuất hiện từ rất lâu, thế nhưng Apple vẫn chưa thể khắc phục một cách triệt để.

Tiếp theo, trong một vài trường hợp thì chiếc iPhone 17 của mình sẽ bị khựng, phản hồi chậm ở màn hình chính và ứng dụng Cài đặt. Đây không phải vấn đề lớn vì chỉ cần đóng ứng dụng hoặc tắt màn hình đi và bật lại, chúng sẽ được khắc phục.

Về pin, một số người dùng phản ánh rằng iOS 26 sẽ hao pin nhanh khi pin yếu, khoảng 15% trở xuống. Số khác lại phản ánh máy sẽ tăng nhiệt nhanh khi dùng các tác vụ nặng như chấm điểm AnTuTu Benchmark. Song, đây chỉ là vấn đề nhỏ về tối ưu và có thể được khắc phục trong các bản cập nhật sắp tới.

Tạm kết: iOS 26

Tổng kết lại, iOS 26 có phải là bản cập nhật đáng nâng cấp dành cho iPhone? Dù vẫn còn đó những lỗi vặt và thay đổi gây tranh cãi ở giao diện camera, câu trả lời của mình nghiêng về phía “có”. Apple đã mang đến một cuộc lột xác thực sự với ngôn ngữ thiết kế Liquid Glass, thổi một luồng sinh khí mới mẻ và đầy hứng khởi vào một hệ điều hành đã quá quen thuộc.

Quan trọng hơn, sự tối ưu pin đầy ấn tượng trên các dòng máy cũ cho thấy Apple thực sự quan tâm đến trải nghiệm của mọi người dùng. Bỏ qua những hạt sạn nhỏ có thể sẽ được khắc phục trong tương lai, iOS 26 là một bản cập nhật lớn, mang lại nhiều giá trị thiết thực và một nền tảng vững chắc, xứng đáng để bạn nâng cấp.