RAM 4GB sẽ là tiêu chuẩn của smartphone giá rẻ 2026?

Khởi điểm từ những tháng cuối năm 2025, “cơn bão” chip nhớ đã và đang có những tác động sâu rộng đến người dùng, cụ thể hơn là việc tiếp cận các sản phẩm công nghệ. Với thị trường máy tính, các linh kiện như RAM, SSD hay card đồ họa đều đang trong tình trạng khan hàng hoặc tăng giá mạnh. Và với thị trường điện thoại thông minh, “cơn bão” này cũng sẽ có những tác động rõ rệt: Điện thoại giá rẻ có thể sẽ bị cắt giảm về bộ nhớ RAM.

Thực ra, “cơn bão” chip nhớ mà giới công nghệ đang bàn luận là cách gọi cho cuộc khủng hoảng thiếu hụt nguồn cung và tăng giá phi mã của các loại bộ nhớ (như RAM và ổ cứng SSD) trên toàn cầu hiện nay. Do nhu cầu tăng trưởng mạnh mẽ của AI, các nhà sản xuất chip nhớ như Samsung, SK Hynix buộc phải dồn toàn lực dây chuyền để sản xuất loại chip cao cấp này cho các công ty AI vì lợi nhuận cao hơn. Người dùng phổ thông hay thậm chí là các bên cần chip nhớ (chẳng hạn như công ty sản xuất điện thoại) bị “bỏ quên”, từ đó kéo theo giá bán sản phẩm đầu ra tăng do cung thấp hơn cầu.

Smartphone giá rẻ tại Việt Nam từng hào phóng về bộ nhớ

Trong khoảng 2 năm trở lại đây, các mẫu điện thoại giá rẻ đã có sự cải thiện rất nhiều về yếu tố lưu trữ. Thậm chí, có những nhà sản xuất trang bị mức RAM / ROM vượt quá cả công năng tối đa mà sản phẩm có thể đạt được. Để minh chứng điều đó, mình có tổng hợp một danh sách 5 mẫu smartphone giá rẻ nổi bật trong năm 2025 vừa qua, đi kèm bộ nhớ RAM khởi điểm của từng mẫu máy.

Redmi Note 14 4G: RAM khởi điểm từ 6GB;
Galaxy A17 LTE: RAM khởi điểm từ 4GB;
OPPO A5: RAM khởi điểm từ 6GB;
TECNO Spark 40 Pro: RAM khởi điểm từ 8GB;
Infinix HOT 50 Pro+: RAM khởi điểm từ 8GB.

Có thể thấy, mức RAM khởi điểm trung bình của các mẫu máy giá rẻ này sẽ dao động trong khoảng 6GB. Trong đó, chỉ có Galaxy A17 LTE là có RAM khởi điểm từ 4GB, nhưng cần nhớ rằng, mẫu máy này còn có cả biến thể RAM 8GB, và có lượt mua không thua kém gì phiên bản RAM tiêu chuẩn.

Trong khi đó, các mẫu máy đến từ công ty mẹ Transsion (TECNO Spark 40 Pro, Infinix HOT 50 Pro+) sẽ trang bị RAM tiêu chuẩn từ 8GB, đi kèm bộ nhớ trong 256GB. Cá biệt, mẫu máy Oscal Tiger 12 thậm chí còn được phân phối tại Việt Nam với tùy chọn RAM duy nhất tới 12GB. Con số này thậm chí còn lớn hơn cả nhiều mẫu máy cận cao cấp đến từ Samsung.

Khi lên các phân khúc cao hơn, mức RAM tiêu chuẩn cũng sẽ tăng lên. Ở phân khúc tầm trung, RAM 8GB gần như là con số tiêu chuẩn mà các nhà sản xuất hướng đến. Điện thoại cận cao cấp sẽ có RAM dao động từ 8GB – 12GB, trong khi flagship sẽ có tùy chọn RAM lên đến 16GB.

Tuy nhiên, rất có thể điều này sẽ thay đổi vào năm 2026.

Ảnh hưởng của cơn bão chip nhớ

Cội rễ của “cơn bão” này nằm ở cuộc dịch chuyển dây chuyền sản xuất quy mô lớn chưa từng có. Các “ông lớn” trong ngành bán dẫn như Samsung hay SK Hynix đang ồ ạt chuyển hướng trọng tâm từ loại RAM truyền thống cho điện thoại / PC (DRAM) sang dòng chip nhớ băng thông cao (HBM). HBM là mảnh ghép không thể thiếu cho các siêu máy chủ AI của NVIDIA hay Google, và quan trọng hơn, nó mang lại biên lợi nhuận khổng lồ so với chip cho smartphone. Việc ưu tiên dây chuyền cho HBM đã tạo ra một khoảng trống lớn về nguồn cung cho thị trường di động, đẩy giá DRAM tăng phi mã gần 40%, đặt các hãng điện thoại vào thế khó: hoặc chấp nhận chi phí sản xuất tăng vọt, hoặc phải cắt giảm linh kiện.

Điều trớ trêu nằm ở chỗ, chính AI – tính năng được quảng bá rầm rộ nhất trên smartphone hiện nay – lại cần rất nhiều RAM. Để chạy được các mô hình AI ngay trên thiết bị (On-device AI) như Gemini Nano hay Galaxy AI một cách mượt mà, hệ thống cần chiếm dụng riêng từ 3GB đến 4GB RAM chỉ để phục vụ việc suy luận dữ liệu. Điều này tạo ra nghịch lý: Các hãng điện thoại cần nhiều RAM hơn bao giờ hết để chạy các tính năng AI, nhưng chính cơn sốt AI toàn cầu lại khiến việc trang bị nhiều RAM trở nên đắt đỏ và khan hiếm hơn.

Khi giá RAM leo thang, các hãng buộc phải cân nhắc cắt giảm dung lượng bộ nhớ, đồng nghĩa với việc cuộc cách mạng AI trên smartphone có nguy cơ bị kìm hãm bởi chính giới hạn phần cứng. Vấn đề này không chỉ xảy ra trên điện thoại, mà còn lan sang thị trường PC và laptop, nơi các nhà sản xuất cũng đang chật vật trước chi phí linh kiện tăng cao.

4GB RAM là không đủ cho một chiếc smartphone Android

RAM là một trong những linh kiện không thể thiếu trên mỗi chiếc điện thoại. Đặc biệt, khi kỷ nguyên AI đang phát triển ngày càng nhanh, các mẫu máy với mức RAM cao đang ngày càng được săn đón. Vì thế, đứng trước “cơn bão” chip nhớ, thị trường điện thoại sẽ bị ảnh hưởng trên rất nhiều mặt, mở ra một năm 2026 với những tín hiệu không mấy khả quan.

Hãy bắt đầu với thị trường điện thoại giá rẻ. Khi mà biên độ lợi nhuận vốn của dòng máy này đã vô cùng mỏng, các hãng không thể gánh thêm chi phí linh kiện tăng 15-20% mà không tăng giá bán. Một số giả thuyết đưa ra với dòng sản phẩm này như sau:

Giảm mức RAM khởi điểm: Nếu như năm 2025 chúng ta dễ dàng thấy những chiếc máy 3 – 4 triệu đồng có sẵn 8GB RAM, thì sang năm 2026, con số tiêu chuẩn này có thể bị kéo lùi về 6GB, thậm chí là 4GB ở các dòng máy phổ thông hơn. Các mẫu điện thoại giá rẻ với 8GB RAM hay thậm chí là 12GB RAM sẽ trở nên cực kỳ hiếm hoi hoặc biến mất hoàn toàn.

Các phiên bản bộ nhớ RAM cao đắt hơn, hiếm hơn: Nhiều mẫu điện thoại giá rẻ thường đi kèm các tùy chọn RAM khác nhau để trải dài phân khúc. Nếu như có nhu cầu mua các phiên bản RAM cao, người dùng sẽ phải chấp nhận việc mức giá tăng mạnh, chênh rất nhiều so với bản RAM tiêu chuẩn.
Tái sử dụng công nghệ RAM cũ: Các hãng có thể sẽ tái sử dụng các module nhớ công nghệ cũ hơn, tốc độ thấp hơn để tiết kiệm chi phí, thay vì trang bị các chuẩn RAM đời mới nhanh hơn như kỳ vọng.
Chiến thuật “RAM ảo”: Để khỏa lấp cho sự thụt lùi về phần cứng vật lý, các nhà sản xuất sẽ đẩy mạnh marketing tính năng “RAM ảo” (mượn bộ nhớ trong làm RAM). Chúng ta có thể sẽ thấy nhiều hơn những quảng cáo dạng “RAM 12GB” (thực chất là 4GB vật lý + 8GB ảo) hay “RAM 8GB” (4GB vật lý + 4GB ảo). Tuy nhiên, cần nhớ rằng RAM ảo không bao giờ có thể thay thế hoàn toàn tốc độ và sự ổn định của RAM vật lý thật sự.

Trong những giả thuyết được đưa ra bên trên, cá nhân mình cho rằng giả thuyết đầu tiên có khả năng xuất hiện cao nhất. Nếu đúng như vậy, việc chỉ có 4GB RAM cho một chiếc điện thoại giá rẻ trong năm 2026 là một điều thật khó chấp nhận. Khi mà các ứng dụng như Facebook, TikTok hay Messenger ngày càng nặng, chúng sẽ chiếm dụng nhiều RAM hơn. Việc chỉ có 4GB RAM giờ đây rất khó đáp ứng được nhu cầu đa nhiệm, tình trạng ứng dụng phải tải lại sau mỗi lần mở hay đóng đa nhiệm sẽ xuất hiện thường xuyên hơn.

Đó là còn chưa kể, các nhà sản xuất muốn thêm rất nhiều tùy biến hay các ứng dụng bloatware vào trong điện thoại giá rẻ. Điều này góp phần tăng thêm áp lực vào bộ nhớ RAM của thiết bị, gây ra rất nhiều trải nghiệm phiền toái nếu mẫu máy đó có quá ít RAM hay được tối ưu không tốt.

Các phân khúc điện thoại cao hơn cũng không nằm ngoài ngoại lệ

Ở các phân khúc điện thoại cao hơn, mọi chuyện cũng không mấy khả quan. Lấy ví dụ với phân khúc tầm trung, nơi các hãng thường “nhồi nhét” cấu hình mạnh mẽ, bộ nhớ cao để thu hút khách. Tuy nhiên, trước áp lực giá RAM, cuộc đua này trong năm 2026 sẽ có dấu hiệu chững lại, thậm chí là đi lùi.

Nếu người dùng kỳ vọng năm tới điện thoại tầm trung mặc định phải là 12GB RAM hay 16GB RAM như đà tăng trưởng mọi năm, thì khả năng cao sẽ phải thất vọng. Mức 8GB RAM sẽ tiếp tục bị “neo” lại làm tiêu chuẩn trong thời gian dài nữa. Thậm chí ở dải giá thấp hơn của phân khúc này, các hãng có thể quay lại mức 6GB để đảm bảo lợi nhuận.

Và tất nhiên, để không làm “phật lòng” người mua, các hãng sẽ tập trung quảng bá mạnh mẽ các công nghệ bù đắp như mở rộng RAM ảo lên tới 16GB hay 24GB. Tuy nhiên, đây thực chất là giải pháp tình thế. Với người dùng chơi game nặng hay cần đa nhiệm nhiều ứng dụng cùng lúc, việc thiếu hụt RAM vật lý vẫn sẽ gây ra hiện tượng tải lại ứng dụng khó chịu mà phần mềm khó lòng cứu vãn được.

Còn đối với phân khúc điện thoại cao cấp, những ảnh hưởng cũng là rất mạnh mẽ. Tất cả khi này sẽ xoay quanh từ khóa: AI.

Nhiều mẫu flagship tiêu chuẩn trong năm 2026 (chẳng hạn như Galaxy S26) có nguy cơ cao nhất bị cắt giảm hoặc giữ nguyên ở mức 8GB RAM. Điều này tạo ra rủi ro lớn về độ “lỗi thời” trong tương lai. Khi các tính năng AI cập nhật ngày càng nặng, những chiếc máy này có thể sẽ không đủ phần cứng để chạy các tính năng mới nhất, buộc người dùng phải nâng cấp sớm hơn dự kiến.

Điều này cũng “ép” người dùng nâng cấp lên các phiên bản cao cấp hơn như Pro hay Ultra, nơi 12GB RAM sẽ là mức an toàn để chạy mượt mà các mô hình AI mới. Vô hình trung, các hãng đang đẩy người dùng vào thế: “Muốn trải nghiệm công nghệ AI trọn vẹn nhất? Hãy bỏ thêm tiền mua bản cao cấp nhất”.

Apple có thể cũng sẽ phải đưa ra thay đổi đối với dải sản phẩm iPhone trong năm 2026. Các mẫu iPhone hiện tại của Táo khuyết đều cần tối thiểu 8GB RAM để chạy được Apple Intelligence. Vì thế, khi mà “cơn bão” chip nhớ đổ bộ, hãng có thể thay đổi để đảm bảo biên lợi nhuận. Có hai giả thuyết được đưa ra:

Giảm mức RAM trên dòng iPhone Pro, iPhone Air từ 12GB xuống 8GB để tiết kiệm chi phí;
Tăng giá sản phẩm để bù lại cho chi phí linh kiện tăng, bao gồm RAM và bộ nhớ trong.