Cộng đồng công nghệ và game thủ toàn cầu đang đứng trước một làn sóng tăng giá linh kiện mới, nhưng lần này nguyên nhân không xuất phát từ tiền mã hóa hay sự khan hiếm card đồ họa (GPU). Sự bùng nổ mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) với cuộc chạy đua vũ trang giữa các tập đoàn như Google, Microsoft và OpenAI đang tạo ra áp lực chưa từng có lên nguồn cung bộ nhớ đệm (RAM). Sau giai đoạn thị trường GPU bị khuấy đảo bởi cơn sốt tiền ảo, giờ đây nhu cầu khổng lồ về tài nguyên cho các trung tâm dữ liệu AI đang đẩy giá RAM leo thang chóng mặt, đe dọa trực tiếp đến túi tiền của người tiêu dùng phổ thông.
Cơn sốt AI và sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng
Chỉ trong vài tuần qua, giá của nhiều loại RAM DDR5 cấp độ tiêu dùng đã tăng vọt, với một số trường hợp ghi nhận mức tăng lên tới 110%. Điển hình như bộ kit RAM 32GB DDR5 dòng Crucial Pro của Micron đã tăng giá gấp đôi chỉ trong vòng một tháng. Các chuyên gia nhận định tình hình có thể sẽ còn diễn biến phức tạp hơn trong thời gian tới.
Lên tiếng về vấn đề này, ông Tim Sweeney, Giám đốc điều hành của Epic Games, đã cảnh báo rằng việc tăng giá RAM sẽ là một trở ngại thực sự đối với thị trường game cao cấp trong vài năm tới. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở việc các nhà máy sản xuất đang phải chuyển hướng năng lực sản xuất DRAM tiên tiến nhất để đáp ứng nhu cầu cấp thiết từ lĩnh vực AI. Tại đây, các trung tâm dữ liệu sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn nhiều so với khả năng của các nhà sản xuất thiết bị tiêu dùng.
Các tập đoàn công nghệ lớn như OpenAI, Oracle, Microsoft, Google và Amazon đang thực hiện những thương vụ khổng lồ với các nhà sản xuất bộ nhớ hàng đầu thế giới như Samsung và SK Hynix. Được hậu thuẫn bởi nguồn vốn vay lớn, trợ cấp chính phủ và sự kỳ vọng của phố Wall, các công ty AI này sở hữu sức mua vượt trội, dễ dàng “đánh bật” các đơn vị sản xuất laptop, TV hay máy chơi game vốn đang kinh doanh với biên lợi nhuận mỏng.
Thị trường bán lẻ biến động mạnh
Tác động của cơn khát linh kiện này đã phản ánh ngay lập tức lên thị trường bán lẻ. Tình trạng khan hiếm bộ nhớ PC hiện nay được ví von với việc mua hải sản theo thời giá tại nhà hàng. Tại khu vực Vịnh San Francisco, một số cửa hàng bán lẻ máy tính như Central Computers đã phải treo biển thông báo không thể niêm yết giá cố định do chi phí nhập hàng biến động hàng ngày.
Trên các diễn đàn công nghệ và trang theo dõi giá linh kiện uy tín như PCPartPicker, dữ liệu cho thấy mức tăng giá đáng báo động. Một người dùng phản ánh bộ nhớ RAM 32GB họ mua cho PC chơi game cách đây ba tháng đã tăng giá gấp ba lần, hiện đắt hơn khoảng 300 USD so với thời điểm mua. Các báo cáo thị trường cũng ghi nhận giá DRAM nói chung đã tăng 171,8% so với cùng kỳ năm ngoái.
Khảo sát trên các sàn thương mại điện tử như Amazon cho thấy giá của nhiều bộ kit DDR5 phổ biến đã tăng gấp đôi kể từ tháng 8. Đơn cử, bộ kit Corsair Vengeance DDR5 64GB từng có giá 189 USD vào tháng 3, hiện đã được niêm yết với giá 424,99 USD, tương đương mức tăng 124%. Ngay cả những sản phẩm cao cấp như G.Skill Trident Z5 Neo RGB DDR5-6000 cũng rơi vào tình trạng khan hiếm và bị đội giá lên tới 499 USD từ các bên bán thứ ba, so với mức giá thấp nhất từng ghi nhận là khoảng 205 USD.
Tác động dài hạn và lời cảnh báo cho người dùng
Sự khan hiếm RAM không chỉ ảnh hưởng đến cộng đồng tự ráp máy tính mà còn đe dọa đến giá thành của toàn bộ hệ sinh thái thiết bị điện tử. Mọi thiết bị thông minh từ TV, điện thoại đến máy chơi game console đều cần RAM để hoạt động.
Hiện tại, có thông tin cho rằng Microsoft và Sony đã tích trữ một lượng RAM nhất định để kìm hãm đà tăng giá cho các dòng máy Xbox và PlayStation trong ngắn hạn. Tuy nhiên, lượng dự trữ này sẽ không kéo dài mãi mãi. Khi kho hàng hiện tại cạn kiệt, các sản phẩm như Xbox Series X|S, hay thậm chí là TV và laptop thế hệ mới có thể sẽ phải đối mặt với các đợt điều chỉnh giá tăng.
Giới chuyên gia đưa ra những dự báo khá bi quan về khả năng hồi phục của thị trường. Phison, một nhà sản xuất linh kiện lưu trữ lớn, thậm chí đã cảnh báo tình trạng thiếu hụt NAND có thể kéo dài cả một thập kỷ. Với việc Samsung, SK Hynix và Micron đang nắm giữ khoảng 90% thị phần RAM toàn cầu và đều đang ưu tiên các đơn hàng từ những “gã khổng lồ” AI, người tiêu dùng phổ thông sẽ phải chấp nhận thực tế giá linh kiện đắt đỏ trong tương lai gần.
Đối với người dùng có nhu cầu nâng cấp hoặc mua mới máy tính, lời khuyên từ các chuyên gia lúc này là nên cân nhắc thực hiện sớm trước khi giá cả tiếp tục leo thang theo đà tăng của thị trường.
