Thị trường smartphone toàn cầu đang đối mặt với đợt điều chỉnh giá mạnh mẽ nhất trong nhiều năm qua do chi phí linh kiện đầu vào tăng đột biến. Theo báo cáo mới nhất từ Counterpoint Research vào tháng 3 năm 2026, giá chip nhớ DRAM đã tăng hơn 50% trong khi bộ nhớ Flash NAND nhảy vọt trên 90% chỉ trong quý đầu năm. Sự khan hiếm này không chỉ làm thay đổi cấu trúc chi phí sản xuất mà còn buộc các nhà sản xuất phải lựa chọn giữa việc tăng giá bán lẻ hoặc cắt giảm thông số kỹ thuật để duy trì lợi nhuận.
Chip nhớ bóp nghẹt biên lợi nhuận của các hãng xe
Cơn sốt giá linh kiện đang tạo ra những thay đổi mang tính cấu trúc trong bảng dự toán chi phí vật liệu (BoM) của mọi phân khúc điện thoại. Tại phân khúc giá rẻ với mức bán sỉ dưới 200 USD, áp lực là nặng nề nhất. Một thiết bị phổ thông sử dụng cấu hình RAM 6GB và bộ nhớ 128GB hiện ghi nhận mức tăng chi phí sản xuất lên tới 25% so với quý trước. Đáng chú ý, riêng bộ phận chip nhớ đã chiếm tới 43% tổng giá trị linh kiện của cả chiếc máy.
Tình hình tại phân khúc tầm trung cũng không khả quan hơn. Với các thiết bị trang bị RAM LPDDR5X và bộ nhớ UFS 4.0, tỷ trọng chi phí chip nhớ dự kiến sẽ leo từ mức 25% trong quý 1 lên tới 36% vào quý 2 năm 2026. Chuyên gia phân tích cấp cao Shenghao Bai từ Counterpoint nhận định các thương hiệu phụ thuộc vào dòng máy giá rẻ để chiếm thị phần đang đứng trước rủi ro thua lỗ nặng nề trong ngắn hạn.
Dữ liệu từ IDC cho thấy thị trường smartphone toàn cầu có thể sụt giảm 12,9% trong năm nay, tương đương mức giảm xuống còn khoảng 1,1 tỷ đơn vị. Nguyên nhân chính đến từ sự thiếu hụt nghiêm trọng bộ nhớ dùng cho tính năng trí tuệ nhân tạo (AI), vốn đang hút cạn nguồn cung toàn cầu cho các trung tâm dữ liệu và máy tính.
Bà Nabila Popal, Giám đốc nghiên cứu tại IDC, cho rằng những thiết bị có mức giá dưới 100 USD đang trở nên không khả thi về mặt kinh tế. Năm ngoái thế giới tiêu thụ khoảng 170 triệu máy ở phân khúc này, nhưng hiện nay các hãng không còn đủ biên lợi nhuận để duy trì sản xuất. Việc thiếu hụt linh kiện RAM LPDDR4 cũ diễn ra nhanh hơn dự kiến khiến các dòng máy bình dân mất đi lợi thế cạnh tranh vốn có.
Người dùng gánh chịu làn sóng tăng giá mới
Trước áp lực chi phí, việc tăng giá bán lẻ đến tay người tiêu dùng là điều không thể tránh khỏi. Các dòng máy phổ thông dự kiến tăng thêm khoảng 30 USD mỗi chiếc. Trong khi đó, nhóm flagship cao cấp chịu áp lực kép từ giá chip nhớ dung lượng cao và chip xử lý tiến trình 2nm đắt đỏ. Những mẫu điện thoại đầu bảng có thể tăng giá từ 150 USD đến 200 USD so với thế hệ tiền nhiệm.
Để giảm bớt cú sốc giá, nhiều nhà sản xuất đang phải tinh gọn danh mục sản phẩm và điều chỉnh lại cấu hình. Thay vì chạy đua thông số, các hãng tập trung tối ưu hóa phần cứng hiện có hoặc giảm bớt các chi tiết phụ trợ để bù đắp chi phí chip nhớ. Carl Pei, CEO của Nothing, cảnh báo rằng mô hình cấu hình cao giá rẻ vốn là nền tảng của nhiều thương hiệu giờ đây không còn bền vững. Thị trường có thể chứng kiến sự rút lui của một số người chơi nhỏ lẻ không thể gồng gánh lỗ hổng tài chính.
Cuộc khủng hoảng chip nhớ được dự báo sẽ kéo dài đến tận giữa năm 2027. Ngay cả khi nguồn cung ổn định trở lại, mặt bằng giá mới của các thiết bị di động khó có thể quay về mức thấp như năm 2025. Sự biến động này cũng đang gián tiếp thúc đẩy thị trường điện thoại đã qua sử dụng phát triển mạnh mẽ hơn khi người dùng tìm kiếm những lựa chọn thay thế vừa túi tiền.
